Nowości wydawnicze pracowników Katedry Literatury Polskiej i Rosyjskiej
Zapraszamy do zapoznania się z nowościami wydawniczymi 2025 roku pracowników Katedry Literatury Polskiej i Rosyjskiej.
Patryk Witczak, Proza Wasilija Janowskiego: między tradycją a nowatorstwem, Bydgoszcz 2025.
Wasilij Janowski pozostaje jednym z tych pisarzy, którzy mimo swojego marginalnego statusu w historii literatury, wnoszą istotny wkład w jej rozwój. Jego twórczość, będąca świadectwem osobistych doświadczeń emigracyjnych, staje się jednocześnie uniwersalnym komentarzem do moralnej kondycji człowieka, któremu przyszło żyć w świecie naznaczonym niepewnością, konfliktami i wyobcowaniem. Monografia stanowi pierwszą próbę całościowego ujęcia twórczości Janowskiego. Proponowane interpretacje osadzone zostały w szerokim kontekście życia kulturalnego diaspory rosyjskiej w międzywojennej Francji i powojennych Stanach Zjednoczonych. Książka ukazuje, jak doświadczenie wygnania i kontakt z Zachodem kształtowały formę i tematykę prozy Janowskiego, a zarazem stanowi ważny głos w badaniach nad literaturą emigracji rosyjskiej XX wieku.
Kup na stronie Wydawnictwa UKW.
Bydgoskie Studia Literaturoznawcze, tom 2: 55 lat bydgoskiej rusycystyki. Tradycja i nowe tendencje w badaniach nad słowiańszczyzną wschodnią, red. Beata Trojanowska i Patryk Witczak, Bydgoszcz 2025.
Ta wyjątkowa publikacja stanowi hołd dla ponad pięćdziesięcioletniej tradycji rusycystyki w Bydgoszczy, której początki sięgają roku 1969. Zebrane w tomie artykuły ukazują bogactwo i różnorodność badań prowadzonych przez rusycystów Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego oraz naukowców z zaprzyjaźnionych ośrodków akademickich w Polsce i za granicą. Prezentowane teksty mają charakter wieloaspektowy – skupiają się na szeroko rozumianej kulturze, sztuce i literaturze obszaru wschodniosłowiańskiego, pozostając z dala od polityki i ideologii. To nie tylko zbiór naukowych rozważań, lecz przede wszystkim żywy dialog pokoleń, tradycji i współczesności, który zachęca do głębszego poznania rosyjskiej przestrzeni kulturowej. Czytelnik znajdzie tu analizy literackie, kulturowe, językoznawcze oraz interdyscyplinarne ujęcia, a każde z nich wnosi odrębną perspektywę. W efekcie powstaje fascynująca mozaika poglądów, metod i doświadczeń, ukazująca bogactwo dziedzictwa oraz aktualność badań nad słowiańszczyzną wschodnią.
Kup na stronie Wydawnictwa UKW.
Ireneusz Szczukowski, Codzienność i eschatologia. Studia i szkice o fraszkach Wacława Potockiego, Bydgoszcz 2025.
Tematem książki jest niepokojące zestawienie codzienności i tego, co ostateczne w Ogrodzie nieplewionym Wacława Potockiego. Namacalność i sensualność świata fraszek niesie sensy, odwołujące się do perspektywy eschatologicznej, która zagarnia różne obszary poetyckich przedstawień i poszukiwań. Punktem wyjścia podjętych analiz uczyniono symboliczną narrację o Adamie i Ewie, przedmiotem rozważań stały także wiersze o metamorfozach życia, starości, utwory dotyczące biesiadowania czy niedoskonałości ludzkiego ciała. Barokowy autor kreśli także prześmiewcze i satyryczne wizerunki erotycznych przygód, które kończą się fatalnie dla męskich admiratorów. Można by rzec, że Potocki nie pomija wszelkich fenomenów życia tak bardzo związanych z codziennością i fizycznym wymiarem istnienia, które w oglądzie poety zyskują moralne i eschatologiczne znaczenie.
Kup na stronie Wydawnictwa UKW.
Piotr Siemaszko, Korespondencje, aluzje, repetycje. „Śmierć w starych dekoracjach” Tadeusza Różewicza a tematy i problemy literatury polskiego i europejskiego modernizmu, Bydgoszcz 2025.
Książka podejmuje próbę realizacji dwóch powiązanych ze sobą celów badawczych. Po pierwsze, uwypukla związki opowiadania Tadeusza Różewicza „Śmierć w starych dekoracjach” (1970) z problematyką i tendencjami europejskiego modernizmu drugiej połowy XIX i początku XX wieku. Po drugie, identyfikuje i charakteryzuje aluzje literackie obecne w omawianym opowiadaniu.
O modernistycznym charakterze utworu świadczą następujące fakty: typ narracji, zgodny z konwencją dyskursu ekspresjonistycznego; kreacja głównego bohatera jako modernistycznego (Baudelairowskiego) flâneur i prezentacja opozycji typowych dla modernizmu: duch – materia, indywidualizm – kolektywizm, kultura elitarna – kultura masowa, postawa kontemplacyjna – postawa konsumpcyjna itd. Te zjawiska kulturowe tworzą modernistyczny kompleks problemowy, pozwalając jednocześnie na identyfikację korespondencji między twórczością Różewicza a prozą końca XIX i początku XX wieku, w tym powieściami Gustave’a Flauberta i Emila Zoli, dziełami Antoniego Czechowa i Tomasza Manna, zapiskami Fiodora Dostojewskiego, publicystyką Tadeusza Boya-Żeleńskiego, a także pismami Stanisława Brzozowskiego, Stanisława Ignacego Witkiewicza i Tadeusza Brezy. W proponowanym tu ujęciu Śmierć w dawnej scenerii staje się nie tylko kulminacją problemów charakterystycznych dla europejskiego modernizmu drugiego i trzeciego progu (według terminologii Hansa Roberta Jaussa), ale także dopełnieniem typowych dla tego ruchu koncepcji ideowych, będąc jednocześnie dokumentem kryzysu oczekiwań i nadziei nowoczesności.
Kup na stronie Wydawnictwa UKW.
Jakub Osiński, Miasta, ludzie, książki. Szkice o życiu i twórczości Kazimierza Wierzyńskiego, Bydgoszcz 2025.
Monografia Miasta, ludzie, książki. Szkice o życiu i twórczości Kazimierza Wierzyńskiego autorstwa Jakuba Osińskiego składa się z piętnastu rozdziałów poświęconych różnym zagadnieniom związanym z życiem i twórczością niegdysiejszego skamandryty, powstałych w ostatniej dekadzie, a więc okresie wzmożonego zainteresowania jego dziełem. Obok rozdziałów na temat poszczególnych tomów (Kurhany, Pamiętnik miłości), cyklów (wiersze „pisane w wojsku austriackim i w niewoli rosyjskiej”), liryków (Zielono mam w głowie, Piłsudski, Rośliny) czy dramatu (Towarzysz Październik) znajdują się w niej szkice o publicystycznej i translatorskiej działalności poety, jego podróżach i emigracyjnej tułaczce czy osobach ważnych w jego życiu. Poza tym omówiono związki Wierzyńskiego z trzema „młodszymi” poetami: Stanisławem Barańczakiem, Bogdanem Czaykowskim i Zbigniewem Herbertem. Mimo takiej rozpiętości poruszanych tematów monografia stanowi jednak spójną całość. Praca zawiera nowe tezy interpretacje i ustalenia faktograficzne, częściowo dotąd nieogłaszane przez autora. Jest efektem wieloletniej pracy, na którą składały się m.in. poszukiwania archiwalne w zbiorach krajowych i zagranicznych (Francja, Wielka Brytania).
Kup na stronie Wydawnictwa UKW.
Jakub Osiński, Emigracyjna literatura wspomnieniowa (1945–1989). Zarys monograficzno-bibliograficzny, Bydgoszcz: Wydawnictwo UKW 2025
Książka jest pierwszą próbą monograficznego opisu literatury wspomnieniowej Drugiej Emigracji (1945–1989). Praca składa się ze słowa wstępnego, wprowadzenia, trzech części zasadniczych, uwag końcowych oraz rozbudowanej bibliografii podmiotowej.
We wprowadzeniu wyjaśniono przyjęte w monografii rozumienie terminu „emigracyjna literatura wspomnieniowa”, zreferowano stan badań oraz wyjaśniono przyjęty układ pracy i metody doboru materiału badawczego.
Część pierwsza rozprawy (W kręgu tematów i autorów) jest poświęcona pamiętnikarstwu samorzutnemu oraz pamiętnikarstwu inspirowanemu. W rozdziale pierwszym (Pamiętnikarstwo samorzutne) przybliżono tematykę emigracyjnych wspomnień wydanych w formie książkowej oraz dookreślono krąg ich autorów. W rozdziale drugim (Pamiętnikarstwo inspirowane) opisano z kolei konkursy na pamiętniki przeprowadzone w środowiskach emigracyjnych, zwłaszcza konkurs „Mój pierwszy rok na emigracji” zorganizowany w 1972 r. przez londyńskie „Wiadomości”; poza tym przyjrzano się dwóm pamiętnikom radiowym powstałym na obczyźnie – autorstwa Witolda Gombrowicza i Kazimierza Wierzyńskiego, a także „książkom-składankom”, czyli charakterystycznym dla piśmiennictwa emigracyjnego wieloautorskim zbiorom wspomnień.
Druga część pracy (W kręgu redaktorów i wydawców) zawiera rozważania dotyczące miejsca, jakie zajmowały pamiętniki w dorobku największych emigracyjnych wydawnictw (Polska Fundacja Kulturalna, Katolicki Ośrodek Wydawniczy „Veritas”, Oficyna Poetów i Malarzy, „Gryf Publications”, Wydawnictwo B. Świderski, Instytut Literacki) oraz na łamach najważniejszych czasopism kulturalnych wychodzących na obczyźnie („Wiadomości”, „Kultura” – „Zeszyty Historyczne”). Poświęcono w nim uwagę także wspomnieniom, które ukazały się dzięki subskrybentom lub nakładem własnym autorów.
W części trzeciej (W kręgu czytelników i krytyków) starano się dojść genezy najpowszechniejszych sądów dotyczących emigracyjnej literatury wspomnieniowej. Ustalono w niej, jakie jest pochodzenie pejoratywnego określenia „wspominkarstwo”, pokazano, że stosunek do pamiętnikarstwa nie był przedmiotem konfliktu między „młodymi” a „starymi” emigrantami oraz zbadano, jaki wpływ na recepcję tego nurtu piśmiennictwa miały uwagi Witolda Gombrowicza zawarte w jego Dzienniku.
Monografię wieńczą uwagi końcowe, podsumowujące wcześniej przeprowadzone analizy, oraz ‒ mająca na celu dodatkową dokumentację recepcji emigracyjnej literatury wspomnieniowej ‒ bibliografia podmiotowa, w której opisy bibliograficzne rozszerzono o informacje na temat wydawców i kolejnych wydań emigracyjnych, krajowych (tzw. drugoobiegowych), a także tych po roku 1989 (krajowych i zagranicznych).
Kup na stronie Wydawnictwa UKW.
